Terapistin Konumu
Terapi, günlük yaşamda pek de karşılaşmadığımız bir ilişki biçimidir. En belirgin ve olağandışı özelliklerinden biri asimetrik olmasıdır. Yani diğer ilişkilerimizde olduğu gibi hem paylaştığımız hem de bizimle paylaşılan karşılıklı bir ilişki değildir. Bu özelliği ilişkinin varlığına yönelik bir tehdit oluştururken aynı zamanda terapiyi mümkün kılar.
Bir psikoterapistle kurulan terapi ilişkisi, öncelikle iki insan arasındaki bir ilişkidir. Duygular yoğun biçimde yaşanır. Öfkelenilir, üzülünür, nefret edilir ve bazen de âşık olunur. Terapisti, bir robot gibi yalnızca işini yapan ve duyguları olmayan bir konumda algılamak oldukça mekanik bir yaklaşımdır ve aslında bazı ilişkisel savunmalara işaret eder. Örneğin hasta, yakınlaşmayla ilgili meseleler yaşadığında terapisti duyguları olan bir insan olarak görmek istemeyebilir. Terapisti hissedebilen bir insan olarak görmek, hastayı da hissedebilen ve dolayısıyla kırılgan bir konuma getirebilir. Aynı zamanda terapisti yalnızca işini yapan bir insan olarak görmek, sanki onun da duyguları olmadığını varsaymak, terapi odasında üzerinde çalışılması gereken bir direnç meselesidir. Peki, terapinin koruyucu çerçevesi içerisinde bu tablonun ortaya çıkması neden mümkün olmaz? Çerçeve içerisinde bunları paylaşmak neden istenmez?
Freud'un Uygarlığın Huzursuzluğu adlı eserinde değindiği üzere, insanların belirli kurallar çerçevesinde bir arada yaşaması, içlerinden gelen arzuların tümüyle tatmin edilmesini engeller ve bu durum huzursuzluğa yol açar. Terapinin de sınırları belirlenmiş bir çalışma alanı olması, belki de tam bu nedenle huzursuzluğumuzu artırır.
Bir diğer mesele, terapist-hasta ilişkisindeki asimetridir. Hissedebilen hasta, elbette terapistini merak etmeye başlar. Bu merak, seans odasına gelen ya da orada eksikliği hissedilen bir şey üzerinden söze dökülebilir. Terapist, hastanın yararına olmayacak paylaşımlardan kaçınmakla birlikte, gerekli gördüğünde zihninden geçenleri paylaşır. Ancak hastanın aksine zihninin tamamını terapi odasına getirmez. Bunun amacı, terapi odasının hastanın ruhsallığını anlama ve üzerinde çalışma işlevini korumaktır. Bu asimetrinin can sıkıcı bir yanı olabilir. Bu rahatsızlığı seans odasına getirmek ve anlamlandırmak önemlidir. Örneğin bir hasta için bu asimetri, terapistin zihninden geçenlere ve onun güvenilmez olabilecek yargılarına erişememekten kaynaklanan bir paranoyayla beslenebilir.
Terapi ilişkisini diğer ilişkilerden ayıran tüm bu özellikler, üzerine düşünülmesi ve çalışılması gereken durumlardır. Psikoterapinin temel işlevlerinden biri ise bu duyguları dile dökerek terapi odasında çalışabilmektir. Freud, mutluluğun sevmek ve çalışmakla ilişkili olduğunu söyler. Terapi de bir sevme ve çalışma alanıdır.



Yorumlar